تعمیر برد یخچال زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که یک ایراد ظاهرا ساده، مانند دائم کار کردن کمپرسور، در واقع به چند بخش مختلف از برد مربوط باشد. در چنین شرایطی تعویض یک قطعه بدون بررسی کامل مدار ممکن است مشکل را برطرف نکند و حتی باعث شود عیب اصلی برای مدت بیشتری پنهان بماند.

در این مقاله یک نمونه واقعی از تعمیر برد یخچال Bellotini با برد الکترونیکی Topband را بررسی می کنیم؛ بردی که با ایراد دائم کار کردن کمپرسور و خاموش نشدن کمپرسور یخچال برای تعمیر ارسال شده بود. در بررسی این برد، ابتدا چسبیدن رله کمپرسور مشخص شد، اما عیب یابی در همین نقطه متوقف نشد و بررسی منبع تغذیه 12 ولت نیز یک ایراد مهم دیگر را نشان داد.

مشخصات برد یخچال مورد تعمیر

برد مورد بررسی مربوط به یک یخچال با برند Bellotini و برند مادر ایران شرق بود. برند درج شده روی برد الکترونیکی Topband است و مدل قابل مشاهده روی PCB نیز HAS-03A (NF)_H1M بود.

قدیمی بودن برد به تنهایی به معنی غیر قابل تعمیر بودن آن نیست. اتفاقا در چنین برد هایی بررسی وضعیت قطعاتی که در طول سال ها تحت حرارت و تنش الکتریکی کار کرده اند اهمیت زیادی دارد.

ایراد اولیه یخچال؛ کمپرسور دائم کار می کرد

ایراد گزارش شده توسط مشتری مشخص بود: کمپرسور یخچال دائم کار می کرد و خاموش نمی شد. این علامت می تواند دلایل مختلفی داشته باشد و نمی توان صرفا با شنیدن این علامت، خرابی یک قطعه مشخص را قطعی دانست.

در این تعمیر، بررسی اولیه برد نشان داد که رله مربوط به کمپرسور چسبیده بود. در چنین حالتی کنتاکت رله می تواند در وضعیت وصل باقی بماند و حتی زمانی که برد فرمان خاموش شدن کمپرسور را صادر می کند، مسیر کمپرسور همچنان برقرار باشد. و ما شاهد خاموش نشدن کمپرسور یخچال هستیم.

تعویض رله کمپرسور؛ اما مشکل هنوز تمام نشده بود

با توجه به چسبیدن رله، این قطعه تعویض شد. اما در یک تعمیر اصولی برد یخچال نباید صرفا به اولین قطعه خراب شده اکتفا کرد؛ مخصوصا زمانی که همان بخش از مدار تحت بار الکتریکی کار می کند.

در ادامه عیب یابی مشخص شد که مدار تغذیه 12 ولت برد نیز وضعیت مناسبی ندارد. این موضوع اهمیت زیادی داشت، زیرا رله های برد برای عملکرد صحیح به تغذیه مناسب نیاز دارند.

به همین دلیل، مرحله بعدی تعمیر به بررسی منبع تغذیه سوئیچینگ و رفتار ولتاژ 12 ولت تحت بار اختصاص پیدا کرد.

بررسی منبع تغذیه 12 ولت برد یخچال

ریل اصلی مورد استفاده برای رله ها در این برد حدود 12 ولت بود. اولین اندازه گیری در حالت بدون بار، عددی حدود 13 ولت را نشان داد.

در نگاه اول ممکن است چنین عددی کاملا مناسب به نظر برسد، اما نکته مهم اینجا بود که ولتاژ در زمان قرار گرفتن مدار تحت بار رفتار طبیعی نداشت.

هنگام تلاش برای فعال شدن رله کمپرسور، ولتاژ 12 ولت به حدود 5.6 تا 6 ولت کاهش پیدا می کرد. در شرایط دیگری نیز افت این ریل تا حدود 7 ولت مشاهده شد.

در نتیجه مشخص شد که منبع تغذیه در حالت بی باری می تواند ولتاژ مناسبی ایجاد کند، اما هنگام افزایش بار توانایی تامین جریان مورد نیاز را ندارد.

علت افت ولتاژ 12 ولت چه بود؟

با ادامه بررسی مدار، خازن های الکترولیتی خروجی منبع تغذیه مورد توجه قرار گرفتند. دو خازن 220µF / 25V روی خروجی، با وجود اینکه از نظر ظاهری نشانه واضحی از خرابی نداشتند، دچار فرسودگی شده بودند.

مشکل این خازن ها در افزایش ESR بود. در چنین شرایطی ممکن است خازن از نظر ظاهری سالم به نظر برسد، اما در شرایط کاری واقعی نتواند عملکرد مناسبی در مدار داشته باشد.

نتیجه این فرسودگی، افت شدید ولتاژ هنگام افزایش بار بود. به همین دلیل رله 12 ولتی کمپرسور نمی توانست در شرایط لازم تغذیه مناسبی دریافت کند.

تعویض خازن های خروجی منبع تغذیه

برای رفع این بخش از ایراد، دو خازن 220µF / 25V خروجی با نمونه های 470µF / 25V تعویض شدند.

پس از انجام این اصلاح، وضعیت ریل 12 ولت تحت بار بررسی شد و پایداری ولتاژ بهبود پیدا کرد. این بخش از تعمیر نشان داد که علت خرابی برد یخچال فقط در رله کمپرسور خلاصه نمی شد و منبع تغذیه نیز در عملکرد مدار نقش مهمی داشته است.

صدای زوزه ترانس؛ ایراد دیگری که هنگام تعمیر مشخص شد

در جریان بررسی برد، صدای غیرعادی و زوزه ترانس منبع تغذیه سوئیچینگ نیز مشاهده شد. برای بررسی این بخش، خازن 47µF / 50V در مدار مربوط به VIPer22 تعویض شد.

پس از تعویض این خازن، صدای زوزه ترانس به طور کامل برطرف شد.

این بخش از تعمیر نیز اهمیت بررسی دقیق قطعات مدار تغذیه را نشان می دهد. یک خازن کوچک در بخش کنترل منبع تغذیه می تواند روی شرایط کاری مدار تاثیر بگذارد و حتی با ایجاد علائم صوتی مانند زوزه ترانس خود را نشان دهد.

بررسی دیود FR104 و سایر بخش های منبع تغذیه

در ادامه عیب یابی، دیود FR104 نیز بررسی شد. این قطعه در تست انجام شده سالم بود، اما با توجه به عمر برد و شرایط کاری طولانی مدت، به صورت پیشگیرانه تعویض شد.

خازن ورودی 10µF / 450V نیز بررسی شد و سالم بود و نیازی به تعویض نداشت. پل دیود ورودی نیز سالم تشخیص داده شد.

مدار RCD Snubber نیز بررسی شد. روی این بخش آثار حرارت مشاهده شد، اما بررسی ها نشان داد که این قسمت علت اصلی افت ولتاژ 12 ولت مورد مشاهده در این تعمیر نبوده است.

آیا مشکل از سنسورهای یخچال بود؟

از آنجا که دائم کار کردن کمپرسور یخچال می تواند با بخش کنترل دما و سنسورها نیز ارتباط داشته باشد، ورودی های سنسورها هم در جریان عیب یابی بررسی شدند.

در تست انجام شده، مقاومت سنسورها به صورت آزمایشی تغییر داده شد تا رفتار ورودی های برد بررسی شود.

بررسی سنسور دما

با پایین آمدن مقاومت سنسور دما از محدوده مشخص، خطای F3 روی سیستم ظاهر شد.

بررسی سنسور اواپراتور

با پایین آمدن مقاومت سنسور اواپراتور از محدوده مشخص، خطای F2 نمایش داده شد.

در تست انجام شده، زمانی که مقاومت هر دو سنسور بالاتر از حدود 3 تا 4 کیلو اهم بود، خطاهای F2 و F3 ظاهر نشدند. در یکی از تست ها مقاومت سنسور دما حدود 50kΩ و مقاومت سنسور اواپراتور حدود 10kΩ بود و دمای نمایش داده شده نیز حدود 11 درجه سانتی گراد بود.

همچنین دکمه های افزایش و کاهش دما و تغییر Setpoint عملکرد داشتند. بنابراین در این نمونه تعمیر، تست های انجام شده نشان دادند که علت اصلی ایراد مورد بررسی در بخش تغذیه و رله قرار داشته و مشکل اصلی از ورودی سنسورها نبوده است.

چرا کمپرسور یخچال یکسره می شود؟ تجربه این تعمیر چه چیزی نشان می دهد؟

در این نمونه، عبارت کمپرسور یخچال دائم کار می کند در ابتدا می توانست ما را به سمت چندین بخش مختلف هدایت کند. اما بررسی واقعی برد دو ایراد مهم را مشخص کرد.

1. رله کمپرسور چسبیده بود و می توانست باعث باقی ماندن کمپرسور در وضعیت روشن شود.
2. منبع تغذیه 12 ولت ضعیف شده بود و هنگام قرار گرفتن تحت بار افت شدیدی داشت.

به همین دلیل اگر تنها رله تعویض می شد و منبع تغذیه بررسی نمی شد، بخشی از ایراد همچنان در مدار باقی می ماند.

نتیجه نهایی تعمیر برد یخچال Bellotini

پس از تکمیل عیب یابی و انجام اقدامات لازم، چند بخش از برد اصلاح شد. رله چسبیده کمپرسور تعویض شد و خازن های فرسوده خروجی منبع تغذیه نیز تعویض شدند.

خازن 47µF / 50V مدار VIPer22 نیز به دلیل مشکل ایجاد شده در بخش تغذیه تعویض شد و صدای زوزه ترانس پس از این تعویض برطرف شد.

دیود FR104 با وجود سالم بودن در تست، به صورت پیشگیرانه تعویض شد. در مقابل، خازن 10µF / 450V ورودی و پل دیود سالم بودند و بدون تغییر باقی ماندند.

در پایان، ریل 12 ولت تحت بار پایدار شد، رله ها به درستی عمل کردند و کمپرسور مطابق فرمان میکروکنترلر روشن و خاموش شد. مشکل دائم کار کردن کمپرسور یخچال نیز برطرف شد.

چه زمانی تعمیر برد یخچال بهتر از تعویض آن است؟

وقتی برد الکترونیکی یخچال دچار خرابی می شود، اولین راه حلی که ممکن است به ذهن برسد تعویض کامل برد باشد. اما در بسیاری از موارد، قبل از تصمیم گیری برای تعویض باید امکان تعمیر برد یخچال بررسی شود.

در یک برد الکترونیکی ممکن است یک رله، چند خازن یا بخشی از مدار تغذیه دچار مشکل شده باشد، در حالی که قسمت های اصلی برد همچنان سالم هستند. در چنین شرایطی تعمیر تخصصی می تواند از تعویض کامل برد منطقی تر باشد.

نمونه مورد بررسی در این مقاله نیز دقیقا چنین وضعیتی داشت. ایراد به چند بخش مشخص از برد مربوط بود و پس از شناسایی و رفع آن ها، عملکرد کنترل کمپرسور به حالت عادی برگشت.

تعمیر برد یخچال در نکسونیکس

اگر یخچال شما با مشکلاتی مانند دائم کار کردن کمپرسور، خاموش نشدن کمپرسور، عملکرد غیر عادی رله ها یا خرابی بخش تغذیه برد مواجه شده است، تشخیص دقیق علت خرابی اهمیت زیادی دارد.

در نکسونیکس، برد الکترونیکی قبل از تعمیر بررسی و عیب یابی می شود تا مشخص شود ایراد مربوط به کدام بخش است. هدف این است که به جای تعویض بی دلیل قطعات یا کل برد، بخش معیوب شناسایی و در صورت امکان تعمیر شود.

اگر برد یخچال شما خراب شده و قصد دارید آن را برای بررسی و تعمیر ارسال کنید، می توانید درخواست تعمیر برد یخچال خود را از طریق صفحه خدمات تعمیر برد های الکترونیکی ثبت کنید.

جمع بندی

این تعمیر برد یخچال نشان داد که یک ایراد ساده مانند دائم کار کردن کمپرسور یخچال می تواند حاصل چند مشکل همزمان در برد باشد. در این نمونه، رله کمپرسور چسبیده بود، اما بررسی دقیق تر نشان داد که منبع تغذیه 12 ولت نیز به دلیل فرسودگی خازن های خروجی توانایی تامین جریان مناسب تحت بار را از دست داده است.

افت ولتاژ از حدود 13 ولت در حالت بی باری تا حدود 5.6 تا 6 ولت هنگام تلاش برای فعال شدن رله، یکی از مهم ترین سرنخ های این عیب یابی بود. بررسی خرابی خازن برد یخچال در قسمت خروجی منبع تغذیه و توجه به افزایش ESR مسیر تشخیص را به سمت بخش تغذیه هدایت کرد.

پس از تعویض رله کمپرسور، خازن های خروجی 220µF / 25V با 470µF / 25V، خازن 47µF / 50V مدار VIPer22 و انجام سایر اقدامات اصلاحی، تغذیه 12 ولت پایدار شد و کمپرسور مطابق فرمان برد روشن و خاموش شد.

بنابراین اگر با مشکل دائم کار کردن کمپرسور یخچال یا خرابی برد یخچال مواجه شده اید، بهتر است قبل از تعویض کامل برد، امکان عیب یابی و تعمیر برد موجود بررسی شود.